İnsulinin təsiri onun necə və bədənin hansı nahiyəsinə vurulmasından çox asılıdır. Aşağıdakı sadə qaydalar inyeksiyanı düzgün etməyə kömək edəcək.
Hazırlıq
- İnyeksiyadan əvvəl əllərinizin təmiz olmasına diqqət yetirin.
- Flakonun rezin tıxacını spirtli pambıqla silin.
- İnsulini şprisə yığarkən şprisdə hava qaldığını görsəniz, onu çıxarın.
- Vurulan zaman insulin otaq temperaturunda olmalıdır – onu qızdırmayın.
- Qısa təsirli insulin şəffaf olmalıdır: bulanıq, çöküntülü və ya şübhəli görünən, həmçinin vaxtı keçmiş insulindən istifadə etməyin. İnsulini təsadüfi şəxslərdən almayın.
Necə vurmalı?
İnsulin mütləq dərialtı piy qatına vurulmalıdır – onu əzələyə vurmaq yanlışdır.
- Dərini barmaqlarla büküş şəklində götürün – bu, insulinin əzələ qatına düşməsinin qarşısını alır.
- İynəni 90 və ya 45 dərəcəlik bucaq altında yeridin.
- İnsulin yeridildikdən 7–10 saniyə sonra iynəni çıxarın və büküşü buraxın.
- İnyeksiya yerini masaj etmədən basın. İnsulin vurulan yerə isti qoymaq da düzgün deyil.
- İnsulini yalnız həkimin təyin etdiyi saatlarda vurun.
Hara vurmalı?
Digər vacib məqam inyeksiya nahiyəsidir: insulin bədənin müxtəlif nahiyələrindən müxtəlif sürətlə sorulur, ona görə də onun təsiri məhz vurulduğu yerdən çox asılıdır.
- qarnın ön səthi – ən sürətli sorulma;
- budun ön-yan səthi və bazunun yan səthi – orta sürətli sorulma;
- sağrının yan səthi – ən gec sorulma.
Sizə kömək edəcək şəxs yoxdursa və insulini özünüz vurursunuzsa, bazuya və sağrının yan səthinə vurmamağınız tövsiyə olunur – bu nahiyələrdə əzələ qatına düşmə ehtimalı daha yüksəkdir.
Yeri dəyişməyi unutmayın
Eyni təsir müddətli insulini hər dəfə eyni nahiyəyə vurmaq doğru deyil – əks halda qanda şəkərin səviyyəsi enib-qalxa bilər.
İynə hər dəfə əvvəlki inyeksiya yerindən ən azı 2 sm kənara batırılmalıdır.
İnyeksiya yeri dəyişdirilmədikdə dərialtı piy toxumasında çökəkliklər (lipoatrofiya) və ya bərk yumrular (lipohipertrofiya) yarana bilər. Eyni nahiyəyə vurulan insulin həm də göyərmələrə səbəb olur.
İynə uclarını təkrar istifadə etməyin
İnsulin qələminin iynə ucları birdəfəlikdir və hər inyeksiyada dəyişdirilməlidir. Təkrar istifadə aşağıdakı nəticələrə səbəb ola bilər:
- insulin iynənin içində kristallaşaraq onu tıxaya bilər;
- iynənin sürtkü qatı itir və inyeksiya ağrılı olur;
- iynənin ucu kütləşir, bu da həm ağrıya, həm də göyərmələrə səbəb olur;
- həddindən artıq istifadədə iynənin ucu qırıla və dəri altında metal hissəciklər qala bilər.
Göyərmələr yaranarsa
İynə dərialtı kiçik qan damarına toxunduqda göyərmə əmələ gəlir. Belə göyərmələr bir müddət sonra tamamilə sorulub yox olur. Onların qarşısını almaq üçün inyeksiyadan əvvəl 30–60 saniyə buz kompresi qoya, göbəyə çox yaxın vurmamağa çalışa və hər dəfə yeni iynə ucundan istifadə edə bilərsiniz. Qanı durulaşdıran dərmanlar qəbul edirsinizsə, göyərmə riskinin daha yüksək olduğunu nəzərə alın.
İnsulini necə saxlamalı?
İnsulin 25 °C-dən yuxarı temperaturda saxlanıldıqda tərkibi dəyişir və təsir gücünü itirməyə başlayır. Bu, qan şəkərinin səbəbsiz yüksəlməsinə, hətta şəkər komasına gətirib çıxara bilər.
- Açılmamış insulini soyuducuda, 2–8 °C-də, məsələn, soyuducunun qapısında saxlayın.
- İstifadəyə başlanmış insulini 15–25 °C-də 28–30 günə qədər saxlamaq olar.
- İnsulini heç vaxt dondurmayın – donmuş insulin təsirsiz olur.
- İnsulini birbaşa günəş altında və avtomobildə qoymayın – isti avtomobildə o, bir neçə saata təsirsiz hala gələ bilər.
- Səyahət zamanı termal (izotermik) çantadan istifadə edin.
- İnsulini sərt və sürətlə çalxalamayın.
İsti hava yalnız insulinə deyil, qlükometrə, test zolaqlarına və insulin pompasına da təsir edə bilər. Qan şəkəriniz qəfildən yüksəlirsə və səbəbsiz olaraq yüksək qalırsa, istifadə etdiyiniz insulin təsirini itirmiş ola bilər – bu halda dərhal həkiminizlə əlaqə saxlayın.
Bu yazı ümumi məlumat xarakteri daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.